Tuyên Quang, vùng đất giàu truyền thống lịch sử, đã vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng chọn làm Căn cứ địa cách mạng, là nơi khởi nguồn cho những thắng lợi lịch sử vĩ đại của dân tộc. Nơi đây không chỉ là “trái tim” của cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 mà còn là trung tâm đầu não của cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp. Với hơn 546 di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng, trong đó có tới 435 di tích cách mạng, Tuyên Quang được ví như một “Bảo tàng cách mạng” sống động, là điểm đến không thể bỏ qua cho những ai muốn tìm về cội nguồn và khám phá những trang sử hào hùng. Bài viết này, được tổng hợp và biên soạn bởi Hiệp Hội Doanh Nghiệp Tuyên Quang, sẽ đưa quý độc giả khám phá những di tích lịch sử tiêu biểu, trong đó có Khu di tích Lịch sử Tân Trào, minh chứng cho một thời kỳ đấu tranh oanh liệt.
Tân Trào – Cái nôi của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Xã Tân Trào, nằm ở phía đông bắc huyện Sơn Dương, gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nơi đây đã chứng kiến những sự kiện lịch sử trọng đại, định hình nên vận mệnh của quốc gia. Với trên 17 di tích lịch sử được bảo tồn, Tân Trào không chỉ là một địa danh mà còn là biểu tượng sống động của tinh thần cách mạng Việt Nam.
Lán Nà Nưa – Nơi Bác Hồ làm việc và chuẩn bị Tổng khởi nghĩa
Từ cuối tháng 5 đến cuối tháng 8 năm 1945, Lán Nà Nưa là nơi Bác Hồ sinh sống và làm việc, dành trọn tâm huyết cho việc chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa. Được dựng theo lối nhà sàn bằng tre, Lán Nà Nưa mang đậm nét kiến trúc dân dã nhưng lại là chứng nhân lịch sử của những quyết sách quan trọng. Đặc biệt, vào ngày mùng 4 tháng 6 năm 1945, tại đây, Bác Hồ đã triệu tập Hội nghị cán bộ quan trọng, đặt nền móng cho việc thành lập “Khu giải phóng, Quân giải phóng”, tiền đề cho Quốc dân Đại hội và Tổng khởi nghĩa. Ngày nay, Lán Nà Nưa vẫn được gìn giữ nguyên vẹn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu.
Lán Nà Nưa
Cây Đa Tân Trào – Chứng nhân Lệnh Tổng khởi nghĩa
Dưới bóng cây Đa cổ thụ tại làng Tân Lập, vào chiều ngày 16 tháng 8 năm 1945, một sự kiện lịch sử trọng đại đã diễn ra: Lễ xuất quân của Quân Giải phóng Việt Nam. Trước sự chứng kiến của nhân dân Tân Trào và 60 đại biểu toàn quốc tham dự Quốc dân Đại hội, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đọc Bản Quân Lệnh số 1. Ngay sau đó, quân Giải phóng đã hành quân qua Thái Nguyên, tiến về giải phóng Hà Nội, mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc.
Đình Tân Trào – Nơi Lịch sử Sang trang
Đình Tân Trào, một công trình kiến trúc cổ kính theo kiểu nhà sàn, 3 gian 2 chái, mái lợp lá cọ, không chỉ là nơi thờ Thành Hoàng và các vị thần linh của làng mà còn là địa điểm diễn ra những sự kiện lịch sử mang tầm vóc quốc gia. Vào ngày 16 tháng 8 năm 1945, tại ngôi đình này, các đại biểu từ khắp mọi miền Tổ quốc đã tụ họp về đây, họp Quốc dân Đại hội. Tại đây, họ đã đồng lòng tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng, thông qua Lệnh khởi nghĩa, 10 chính sách lớn của Việt Minh, quy định quốc kỳ là cờ đỏ sao vàng và quốc ca là bài Tiến quân ca. Quan trọng hơn, Ủy ban Giải phóng Dân tộc Việt Nam, tức Chính phủ Lâm thời, đã được cử ra, với đồng chí Hồ Chí Minh là Chủ tịch. Sáng ngày 17 tháng 8 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc lời thề thiêng liêng trong lễ ra mắt Quốc dân tại chính nơi đây, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử.
Đình Hồng Thái (Đình Kim Trận) – Nơi Người Lãnh tụ Dừng chân
Nằm tại thôn Cả, xã Tân Trào, Đình Hồng Thái, hay còn gọi là Đình Kim Trận, được xây dựng vào năm 1919 với kiến trúc thuần gỗ, mái lợp lá cọ, mang đậm nét nhà sàn đặc trưng của vùng núi. Ngoài chức năng tín ngưỡng thờ Thành Hoàng làng và các vị thần, ngôi đình còn là nơi sinh hoạt văn hóa, hội họp cộng đồng. Tuy nhiên, giá trị lịch sử của Đình Hồng Thái còn nằm ở việc đây là điểm dừng chân đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người từ Pác Bó, Cao Bằng trở về căn cứ địa Tân Trào vào ngày 21 tháng 5 năm 1945.
Hang Bòng – Trung tâm chỉ đạo Chiến dịch
Hang Bòng, tọa lạc trên lưng chừng núi Bòng, dưới chân là dòng sông Phó Đáy, là nơi Bác Hồ và Trung ương Đảng đã chọn làm nơi ở và làm việc trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Từ hang động thiên nhiên này, Người đã trực tiếp chỉ đạo Chiến dịch Biên giới năm 1950 và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II vào năm 1951, những sự kiện có ý nghĩa chiến lược, góp phần quyết định vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.
Hang Bòng
Ngôi nhà Ông Nguyễn Tiến Sự – Dấu chân hoạt động cách mạng
Ngôi nhà của ông Nguyễn Tiến Sự, Chủ nhiệm Việt Minh làng Kim Long (nay là Tân Lập), tọa lạc tại vị trí trung tâm làng Tân Lập, xã Tân Trào. Đây là một trong những nơi Bác Hồ đã dừng chân và hoạt động trước khi lên Lán Nà Nưa. Trong thời gian lưu lại đây, Bác Hồ đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến đời sống nhân dân, từ việc tặng quà cho con em, khuyến khích học tập đến việc cùng người dân đắp bờ ruộng, giữ nước. Ngôi nhà này không chỉ là di tích lịch sử cách mạng mà còn là một minh chứng tiêu biểu cho kiến trúc nhà sàn truyền thống của dân tộc Tày tại Tuyên Quang.
Khu di tích Tôn Đức Thắng – Nơi làm việc và Hầm an toàn
Tại thôn Đồng Ma, xã Trung Yên, huyện Sơn Dương, khu di tích Nhà ở và Hầm an toàn của đồng chí Tôn Đức Thắng là một điểm đến lịch sử quan trọng. Nơi đây, đồng chí Tôn Đức Thắng, khi đó là quyền Trưởng Ban Thường trực Quốc hội và Chủ tịch Mặt trận Liên Việt, đã sinh hoạt và làm việc từ cuối năm 1952 đến năm 1954. Ngôi nhà sàn bằng gỗ, nằm giữa khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp bên sông Phó Đáy, cùng với hầm trú ẩn kiên cố đào sâu vào lòng núi, đã trở thành nơi bảo đảm an toàn và thuận lợi cho các hoạt động liên lạc bí mật trong thời kỳ kháng chiến gian khổ.
Kim Quan – Trụ sở an toàn của Trung ương Đảng và Chính phủ
Khu di tích Kim Quan, nằm trong khu rừng Nà Lơi và Vực Nhù, thuộc thôn Khuôn Điền, xã Kim Quan, huyện Yên Sơn, cách thị xã Tuyên Quang hơn 40 km về phía đông. Nơi đây từng là trụ sở an toàn của Trung ương Đảng và Chính phủ trong giai đoạn kháng chiến. Với địa thế thuận lợi bên sông Phó Đáy, khu rừng không chỉ đảm bảo giao thông mà còn giữ bí mật tuyệt đối. Khu văn phòng Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ được bố trí gần nhau, bao gồm hội trường, nhà ở của các đồng chí lãnh đạo như Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Lê Văn Lương, cùng các bộ phận nghiệp vụ như điện đài, văn thư, thư viện và lực lượng bảo vệ.
Đặc biệt, địa điểm Vực Nhù là nơi Bác Hồ đã sống và làm việc. Nhà sàn của Bác, dựng trên sườn núi, nối liền với hầm trú ẩn kiên cố bằng đường hào chữ chi. Toàn bộ các công trình xây dựng đều sử dụng vật liệu tự nhiên như gỗ, tre, nứa, lá, và các hầm trú ẩn được gia cố vững chắc. Kim Quan còn là nơi đón tiếp các đoàn khách quốc tế, và là nơi Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng nhận nhiệm vụ quan trọng để tham dự Hội nghị Geneva. Với những giá trị lịch sử và kiến trúc độc đáo, Khu di tích Kim Quan đã được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là di tích Quốc gia.
Kim Quan
Điểm du lịch Văn hóa – Lịch sử và Sinh thái Nha Công an
Nằm trong quần thể Khu di tích Cách mạng Tân Trào, thuộc xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương, điểm du lịch Nha Công an là một địa điểm mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Nơi đây từng là trụ sở của Nha Công an Trung ương và các đơn vị nghiệp vụ từ tháng 4 năm 1947 đến tháng 9 năm 1950. Trong thời gian này, nhiều sự kiện quan trọng đã diễn ra, góp phần bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Bác Hồ, Trung ương Đảng, Chính phủ, và đóng góp to lớn vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Khu di tích này đã được tu bổ, tôn tạo và khánh thành vào dịp kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Công an nhân dân Việt Nam, trở thành một điểm đến thu hút du khách tìm hiểu về lịch sử ngành công an và cuộc kháng chiến hào hùng của dân tộc.
Nha Công an
Tuyên Quang – Miền đất Di sản và Du lịch về Nguồn
Những di tích lịch sử cách mạng tại Tuyên Quang không chỉ là những chứng tích của một thời kỳ đấu tranh oanh liệt mà còn là những địa điểm du lịch ý nghĩa, thu hút du khách thập phương. Việc tham quan các di tích này không chỉ giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về quá khứ hào hùng của dân tộc, về công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ cha anh, mà còn là dịp để giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc. Hiệp Hội Doanh Nghiệp Tuyên Quang luôn khuyến khích và tạo điều kiện để các hoạt động du lịch Tuyên Quang, đặc biệt là du lịch về nguồn tại các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh ngày càng phát triển, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương.
